ನಾನು ಸಣ್ಣವನಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವಿತ್ತು. ಶಾಲೆ ಮುಗಿಸಿ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಲದ್ದಿ ಕಂಡರೆ ಸಾಕು, ಎದೆ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಸಂಭ್ರಮ! ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲ ಗುಂಪಾಗಿ, "ಬನ್ರೋ ಬನ್ರೋ, ಆನೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಆ ಲದ್ದಿಯ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಓಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆ ಆನೆಯನ್ನು ದೂರದಿಂದಾದರೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ. ಆಗ ಆನೆ ಎಂದರೆ ಭಯವಲ್ಲ, ಆನೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಪವಾಡ. ಆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಹಾಡು ಕಟ್ಟಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಎಂತಹ ಬಾಲ್ಯ ಅದು! ಆದರೆ ಆ ದಿನಗಳು ಇಂದು ಎಲ್ಲಿ?
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭದ ದಿನ. ಬೆಳಗಿನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದೆವು. ಸಂಭ್ರಮದ ಗಳಿಗೆ. ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಹೊರಗೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು, ಕಂಪೌಂಡಿನ ಹತ್ತಿರವೇ ಆನೆಯ ಲದ್ದಿ! ಚಿಕ್ಕಂದಿನ ಆ ಸಂಭ್ರಮ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. "ಗಜರಾಜ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಬಂದು ಹೋಗಿದ್ದಾನಲ್ಲ! ಒಳ್ಳೆಯ ಶಕುನ!" ಎಂದು ಖುಷಿಯಿಂದ ಒಳಗೆ ಓಡಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಸಂತೋಷ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಕ ಭಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು, "ಇನ್ನು ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಲಿ? ಸಂಜೆಯಾದರೆ ಆನೆಯ ಕಾಟ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ." ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನಾನು ನೋಡಿದ್ದು ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ, ಶುದ್ಧ ಆತಂಕ. ಆ ನೋಟ ನನ್ನ ಎದೆಗೆ ನಾಟಿತು. ಗೃಹಪ್ರವೇಶದ ಸಂತೋಷ ಒಂದೆಡೆ, ಬಾಗಿಲ ಆಚೆ ಅಡಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಭಯ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ. ಆಗಲೇ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು, ಇದು ಬರೀ ನನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಕೊಡಗಿನ ಎಷ್ಟೋ ಮನೆಗಳ ಕಥೆ.
ಒಂದೇ ಆನೆಯ ಲದ್ದಿ. ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯ. ಆದರೆ ಎರಡು ಕಾಲಗಳು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಾಲ್ಯದ ಸಂಭ್ರಮ. ಇಂದು ಅದೇ ಅಕ್ಕನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ. ಈ ಎರಡು ಕಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ಆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಪಾತವನ್ನೇ ನಾನು ಇವತ್ತು ಬರೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಫೋಟೊ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೋಡಿದೆ. ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಶವದ ಪಕ್ಕ ಕುಳಿತು ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ತಂದೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಾಫಿ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದವರು, ಸಂಜೆ ಶವವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದರು. ಆನೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದಿತ್ತು. ಆ ಮಗು ಈಗ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಪ್ಪ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. ಆ ಫೋಟೊ ನೋಡಿದ ದಿನದಿಂದ ನನಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯದೆ ಇರಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಇಂದು ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಮೂಕ ಆಕ್ರಂದನ.
ನೀವು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಂಡ ಗದ್ದೆಗೆ ಹೊರಟಾಗ ಹೆಂಡತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, "ಸಂಜೆ ಜೀವಂತ ಮನೆಗೆ ಬರಲಿ". ಮಗು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಮ್ಮನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆತಂಕ, "ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆ ಸಿಗಬಾರದು". ಸಂಜೆ ಆದರೆ ಸಾಕು, ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವೇ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕು ಆರಿದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗೆ ಕಾಲಿಡುವ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೋ ಯುದ್ಧಪೀಡಿತ ದೇಶದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಕೊಡಗಿನವರ ಕಥೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆನೆಯನ್ನು ಗಣಪತಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು, ದೀಪಾವಳಿಗೆ ಆನೆಯ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ "ಆನೆ ದೊಡ್ಡವನು" ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಅದೇ ಆನೆ ಇಂದು ಆ ಮಕ್ಕಳ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಎಂತಹ ದುರಂತ.
ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ನನ್ನ ಕೈ ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬರೆಯಲೇಬೇಕು. 2026ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಜೂನ್ವರೆಗಿನ ಆರೇ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಆನೆಯ ಕಾಲಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಂಟರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ನಾಲ್ಕು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ನನಗೆ ಆ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮಕ್ಕಳ ಮುಖಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅಮ್ಮನಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಸಂಜೆ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಕಾಯಬೇಕೋ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಪೇಟೆ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಸಾವು, ಐವತ್ತಮೂರು ಗಾಯ, ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ. ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಾವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ ನಮ್ಮ ಕೊಡಗು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಸರ್ಕಾರವೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ವರ್ಗದಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆ ಈ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಓದಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಎದೆ ಒಡೆದಿಲ್ಲ.
ಎರಡು ಕಥೆಗಳಿವೆ, ನಾನು ಇವತ್ತು ಹೇಳಿಯೇ ತೀರಬೇಕು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ಎಂಟನೇ ತಾರೀಖು, ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಚೆಂಬು ಗ್ರಾಮದ ಡಬ್ಬಡ್ಕದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷದ ಶಿವಪ್ಪಜ್ಜ ಎಂಬುವರು ಇದ್ದರು. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯ ಬಳಿ ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕಾಡಾನೆ ಬಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು. ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗಳಾದವು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅವರ ಪ್ರಾಣ ಪಕ್ಷಿ ಹಾರಿ ಹೋಯಿತು. ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ ಈ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬದುಕಿದ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜ, ತನ್ನದೇ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲ ಬಳಿ ಜೀವ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ಶವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿತು. ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಶಿವಪ್ಪಜ್ಜನ ಸಾವಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಕೊಡಗಿನ ಜನರ ಅಸಹಾಯಕತೆಗಾಗಿ.
ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ನೋವಿನದು. ಸುಂಟಿಕೊಪ್ಪ ಬಳಿ ಕೆದಕಲ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆನೆ ಜನರ ಮನೆಗಳ ಬಳಿ ಬಂದು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ದೂರಿಟ್ಟರು. ಆನೆಯನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಓಡಿಸಲು ಒಂದು ತಂಡ ಬಂತು. ಆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷದ ಯುವಕನಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಿರಬಹುದು, ವೃದ್ಧ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲರಂತೆ ಆತನೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದೇ ಹೊರಟಿದ್ದ. ಆದರೆ ಆ ದಿನ ಆತ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಆನೆ ಆ ಯುವಕನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು, ಮಡಿಕೇರಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದರೂ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ. ಜನರ ಜೀವ ಉಳಿಸಲು ಹೋದ ಜೀವವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಗಿರೀಶ್ನ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹೂವು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ. ಆ ನೋಟವನ್ನು ನಾನೆಂದೂ ಮರೆಯಲಾರೆ.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದ ಮೇಲೂ ನಾನು ಆನೆಯನ್ನು ಶಪಿಸಲಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಆನೆಗಳಾದರೂ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಆರು ಸಾವಿರದ ಮುನ್ನೂರತೊಂಬತ್ತೈದು ಆನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು ಈ ಪುಟ್ಟ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿವೆ. ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಪಾಲು ಆನೆಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಈ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯೇ ಆಶ್ರಯ. ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ತಲಕಾವೇರಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ತವರುಮನೆ. ಆದರೆ ಆ ತವರುಮನೆಯನ್ನೇ ನಾವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಅವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆ ದಾರಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಾವು ರೆಸಾರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವಿಲ್ಲ, ನೀರಿಲ್ಲ. ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅವು ನಮ್ಮ ಗದ್ದೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ಅವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವು ನಿರಾಶ್ರಿತರು. ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ನಾವು. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಿಷಯ ನನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ಭಾರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆತಂಕ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬಾಲ್ಯವನ್ನೇ ನುಂಗುತ್ತಿದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆ ಬಂದರೆ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಟ, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಗು, ಈ ಸಂತೋಷಗಳಿಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿರಾಜಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆನೆ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಂತರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ವಾಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದವು, ಆ ಭರವಸೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣ ಸಾಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಹಳ್ಳಿಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ, ಉಳಿದ ಸಮಯ ಇವು ಅವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲ.
ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಕರುಣಾಜನಕ. ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ದುಡಿದು ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುವವರು. ಒಂದು ದಿನ ಕೆಲಸ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಂದು ದಿನದ ಸಂಬಳ ಇಲ್ಲ, ಸಂಜೆ ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರೆ ಇಡುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಆನೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದರೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಬಾರದು. ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಂಸಾರ, ಜೀವ ಹೋದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಎಷ್ಟೋ ಕುಟುಂಬಗಳು ದಿನದೂಡುತ್ತಿವೆ. ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಕಾಲಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನೆಲಸಮವಾದಾಗ ರೈತನ ಎದೆ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಕೊಡುವ ಪರಿಹಾರ ಆ ಕಣ್ಣೀರನ್ನೂ ಒರೆಸಲಾರದು.
ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಆನೆ ಕಂದಕ, ರೈಲ್ವೆ ಬೇಲಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆದರೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಹಣ ನಿಜವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೋ, ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಯಾರ್ಯಾರೋ ಜೇಬಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೋ? ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾಗದದಿಂದ ಇಳಿದು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಶಿವಪ್ಪಜ್ಜರು ಸಾಯಬೇಕು? ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಗಿರೀಶ್ಗಳು ಬಲಿಯಾಗಬೇಕು? ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು?
ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಬರೀ ಕಂದಕ ಬೇಲಿಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ನಾವು ಕಾಡಿನ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆಹಾರ, ನೀರು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾಡಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಈ ಸತ್ಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಈ ಭೂಮಿ ನಮ್ಮದೊಬ್ಬರದೇ ಅಲ್ಲ, ಆನೆಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅವು ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿವೆ, ನಾವು ಬಂದದ್ದು ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯಷ್ಟೇ.
ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ರೈತ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ಆನೆಯೂ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ರೈತನ ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಆನೆಯ ಕಾಡೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಬಲಿಪಶುಗಳೇ. ಆ ಫೋಟೊದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವಿನ ಮುಖ ಇಂದೂ ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಮಗುವಿನ ಪಾಲಿಗೆ ಹೋದ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ಶಿವಪ್ಪಜ್ಜ, ಆ ಗಿರೀಶ್ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಫೋಟೊಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರಬಾರದು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಆತನ ಮನೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸೋಣ, ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ದಿನ ಬೇಗ ಬರಲಿ, ಯಮನೆಂದು ಹೆದರುವ ದಿನ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಲಿ.